<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><!-- generator="wordpress.com" -->
<rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	>

<channel>
	<title>trestallo-animals-daragon &amp;laquo; WordPress.com Tag Feed</title>
	<link>http://wordpress.com/tag/trestallo-animals-daragon/</link>
	<description>Feed of posts on WordPress.com tagged "trestallo-animals-daragon"</description>
	<pubDate>Sat, 11 Oct 2008 08:09:41 +0000</pubDate>

	<generator>http://wordpress.com/tags/</generator>
	<language>en</language>

<item>
<title><![CDATA[A transuanzia d'as "tensinas"]]></title>
<link>http://fendoorella.wordpress.com/?p=127</link>
<pubDate>Mon, 26 May 2008 12:14:36 +0000</pubDate>
<dc:creator>fendoorella</dc:creator>
<guid>http://fendoorella.ca.wordpress.com/2008/05/26/a-transuanzia-das-tensinas/</guid>
<description><![CDATA[22/05/2008 A. MATUTE
A nuei se tranca sobre os móns de Torrero y o silenzio d&#8217;os pinars no ye]]></description>
<content:encoded><![CDATA[<p>22/05/2008 A. MATUTE</p>
<p>A nuei se tranca sobre os móns de Torrero y o silenzio d'os pinars no ye crebau que por o belar de zientos de güellas "tensinas" (una raza autoctona d'a bal de Tena que en istos intes se troba en periglo de disparixer) que aguardan a o suyo amo, José María Redondo.</p>
<p>Redondo, un ganadero de 59 añadas, surtió lo pasau biernes dende Errera d'os Nabarros con tot lo suyo estallo, bellas 1.100 capezas. O suyo destino: Sallén de Galligo, do as suyas güellas pasarán o berano minchando l'estiba dica l'arribada de l'agüerro.</p>
<p>A crisis que bibe o sector ha obligau a iste ganadero a lebar t'o Pirineo lo suyo estallo igual como feban os suyos debanpasaus, a trabiés d'as cabañeras. O deseyo de que perbiba la tradizión se chunta con as dificultaz economicas d'os ganaders. "No podemos bosar os costes d'o transporte, quitamos lo chusto ta minchar", s'aclama Pilar, a suya muller.<br /><!--more-->Agora l'amo se disposa a esnabesar Zaragoza con los risques que rebaila. Manimenos no ye solenco en ista "permenada faina". Amigos, familiars y conoxius d'a profesión se troban en Torrero t'aduyar-le a adugar o bistiar. Uno d'ellos ye Miguel Pérez, "un ombre que dende que naxió ha estau dentre güellas y dica que le quede una gota de sangre tendrá güellas". Iste ganadero de Chuslibol ba a acompañar a Redondo en o suyo recorriu enta o Pirineo. "Yo le boi a aduyar porque ista profesión ye mui dura y sacrificada y ye menester que fer-le a bezinal dica Sallén", explica Pérez.</p>
<p>Mientres a cursa por Zaragoza, o pastor, armau unicamén con su berra, a suya voz y bels cuantos "chotos", se fera cargo d'adugar as güellas mientres o dueño ocupa la retaguardia, "a borregada" de l'estallo. Amán d'el, José Luis, un primo de Redondo. Beltrán, atro amigo benién de Mezalocha, tamién s'ha chuntau ta iste biache por "por aimor y cariño a ista tradizión que se ye cazegando". El dixó a faina de pastor fa tres añadas pero no ha dandaliau en presentar-se boluntario t'aduyar a Redondo y a suya familia.</p>
<p>Pese a los esfuerzos d'os ganaders, a experiencia urbana d'o bestiar ye nula y de camín prenzipian a dondiar sobre sí mesmos. "Ixe ye l'inte en o que os chotos, con os suyos trucos han de crebar l'estallo y tirar entabán", rezenta Pérez. O pastoreyo s'embolica, as bestias se xorrontan por as luzes d'os autos y os flashes d'as camaras de fotos.</p>
<p>A marcha contina a trabiés d'o gudrón. A cabañera esnabesa Torrero, San Chusé, o Coso, enta o puén de Fierro. "Estiaño no pueden pasar igual como siempre por o puén de Piedra", explica una achén forestal d'o Conzello de Zaragoza. As obras d'o mirador de San Lazaro han obligau a cambiar a cursa. A ziudat se trasque o bistiar, encara que iste no dixa de belar y de fer sonar os suyos esquilos. José Luis anima l'estallo tanimientres reflexiona en alto sobre a permenada d'o suyo primo José María. "A Redondo abrían de fer-le un molimento, por toz os ganaders".</p>
]]></content:encoded>
</item>
<item>
<title><![CDATA[Estudean si un onso abistau en o Roncal ye Camille u un exemplar d'o Pireneu uescano]]></title>
<link>http://fendoorella.wordpress.com/?p=115</link>
<pubDate>Sun, 13 Apr 2008 10:18:31 +0000</pubDate>
<dc:creator>fendoorella</dc:creator>
<guid>http://fendoorella.ca.wordpress.com/2008/04/13/estudean-si-un-onso-abistau-en-o-roncal-ye-camille-u-un-exemplar-d%c2%b4o-pireneu-uescano/</guid>
<description><![CDATA[
Un guarda forestal se topó con l&#8217;animal en o munezipio nabarro de Garde
O Gubierno de Nabarr]]></description>
<content:encoded><![CDATA[<h3 style="text-align:justify;margin:auto 0;"><span style="font-weight:normal;font-size:10pt;text-transform:uppercase;font-family:Verdana;"><img class="alignright" style="float:right;margin:10px;" src="http://www.navarra.es/NR/rdonlyres/371DEB27-34E9-48CF-97ED-0D2806F5523A/38137/2210ma70a.jpg" alt="Camille" width="246" height="350" /></span></h3>
<p>Un guarda forestal se topó con l'animal en o munezipio nabarro de Garde</p>
<p>O Gubierno de Nabarra ha obteniu material grafico y teunico sobre a presenzia d'un onso en a bal navarra de Roncal por primer begada en diez años, dimpués de que una colla de guardas beyese, a nomas güeito metros de distanzia, un exemplar en a zona de Garde.</p>
<p>Manimenos, estarán os estudios d'ADN os que determinarán si se trata de Camille, d'o que no se teneban notizias direutas encara que s'eba deteutau una dezena larga d'enrestidas a ganau, o si puede estar un exemplar procedén d'os que se introduzion en Uesca (os clamaus Aspe y Nere son os más probables), encara que por l'inte lo han baltizau como Ponciano.<br />
<!--more--><br />
O primer abistamiento estió a zaguer semana cuan un guarda forestal trobó en un pinar de Garde o puesto an podría dormir l'oso con restos de pelo y fezes. A l'atro'l diya i regresó acompañau de guardas d'o Serbizio de Meyo Ambien, qui confirmoron a presenzia d'un onso pardo en o lugar. Pero cuan reculliban muestras ta reyalizar as pruebas d'ADN, a 15 metros les aparixió un onso que, con paso lento y despreocupau, s'amanó enta ellos.</p>
<p>Se da la zircunstancia de que mientres iste onso se muebe por o termino de Garde, en os paraches de Larra y Ukerdi s'han trobau atros rastros que no han puesto estar identificaus, y que apuntan a la posibilidat d'un segundo exemplar.</p>
<p style="text-align:justify;">
]]></content:encoded>
</item>
<item>
<title><![CDATA[ONSO PARDO: INFORMAZION CHENERAL]]></title>
<link>http://fendoorella.wordpress.com/?p=114</link>
<pubDate>Sun, 13 Apr 2008 10:14:38 +0000</pubDate>
<dc:creator>fendoorella</dc:creator>
<guid>http://fendoorella.ca.wordpress.com/2008/04/13/onso-pardo-informazion-cheneral/</guid>
<description><![CDATA[ 
Cazau dica la extinzion en a mayor parti d&#8217;a suya biella aria europeya, l&#8217;onso pardo y]]></description>
<content:encoded><![CDATA[<p class="MsoNormal" style="text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:10pt;font-family:Verdana;"><img class="alignright" style="float:right;margin:10px;" src="http://www.um.es/gtiweb/adrico/medioambiente/ultimos%20osos_archivos/osa-1.jpg" alt="" width="241" height="166" /> </span></p>
<p>Cazau dica la extinzion en a mayor parti d'a suya biella aria europeya, l'onso pardo ye un mamifero gran y de complexion pesada, con o pelaxe pardo y denso y a coda curta. L'ozico ye alargau y con diens aluziaus, como corresponde a las suyas ocasionals trazas carniboras, encara que gran parti d'a suya dieta ye bechetariana. Os grans piez con garras poderosas son utils ta estrayer os panals d'as abellas y azeder a la bresca. Pasa l'ibierno en una espelunga, dimpues d'enzeber-se con frutos ixutos y chordons.<br />
<!--more--><br />
Ye un animal solitario y sichiloso, os sinnos de campo son indizio d'a suya presenzia: enormes fazelos (de dica 30 zm de largo a d'o pie zaguero y de dica 25zm a d'o pie de deban) , fezes redondeyadas de dica 12zm, arañazos en as bagueras y arnas y formigals destripaus.</p>
<p>A suya grandaria oszila entre 1.7 y 2.4 metros y a suya coda tiene una mida de 6 a 20 zm.</p>
<p>Solo tiene que una cachurriada por año de dica 3 oseznos entre chinero y febrero.</p>
<p>Ye un animal omniboro, pues mincha bulbos, fruitos, fungos, güegos, bresca, y carroña; de cabo cuan ye predador y tamien depreda a o ganau.</p>
<p>Ye un animal raro en aquels puestos d'Uropa an no ye encara estinto, pero común en o Norte y l'este d'o continén.</p>
<p>Os onsos chobens pueden confundir-se con l'onso gloton.</p>
]]></content:encoded>
</item>
<item>
<title><![CDATA[A GÜELLA ANSOTANA]]></title>
<link>http://fendoorella.wordpress.com/?p=113</link>
<pubDate>Sun, 13 Apr 2008 10:11:14 +0000</pubDate>
<dc:creator>fendoorella</dc:creator>
<guid>http://fendoorella.ca.wordpress.com/2008/04/13/a-guella-ansotana/</guid>
<description><![CDATA[A raza ansotana ye orichinaria d&#8217;o noroeste d&#8217;a probinzia de Uesca, mas que mas, d]]></description>
<content:encoded><![CDATA[<p style="text-align:left;">A raza ansotana ye orichinaria d'o noroeste d'a probinzia de Uesca, mas que mas, d'as bals d'Echo y Ansó, d'iste zaguer prene o nombre.</p>
<p>Güé, se troban exemplars en istas dos bals, antimas de en bels lugars d'as Zinco Billas, an os pastors bendeban bels exemplars cuan feban a trasumanzia.</p>
<p>A raza Ansotana s'esferenzia d'a Rasa Aragonesa en que tien as garras más curtas, y son más chicotas. Tienen o perfil más rectilínio que a Rasa. D'atra man, l'Ansotana tien o bellón más largo, ye más rustica, tien bellón por as axilas, cuello, bientre, parti bentral y calzons. Os masclos tienen cuernos y tamién en tienen bellas fembras.</p>
<p><!--more--></p>
<p>A raza Roncalesa tamien ye parellana a l'Ansotana, d'a que s'esferenzia en que a primera porta moño, isto ye, son moñudas.</p>
<p>Autualmen son d'aptitut carnica nomás, pero antismas se emplegaban ta dar lei, lana y carne; de feito, a raza Ansotana estió, dimpués d'a Merina, a prenzipal produtora de lana.</p>
<p>No se sabe guaire bien si l'Ansotana deriba d'a Rasa o bizebersa, pero de todas trazas as dos tienen un orichen común, asinas como tamien a Roncalesa.</p>
<p>A raza ansotana no se troba en periglo d'estinzion, contando en 2005 con 1450 exemplars inscritos en o suyo Libro xenealochico.</p>
]]></content:encoded>
</item>
<item>
<title><![CDATA[ONSO SÍ, ONSO NO, o debate que nunca no remata agora tamien en Fendo Orella]]></title>
<link>http://fendoorella.wordpress.com/2008/03/09/onso-si-onso-no-o-debate-que-nunca-no-remata-agora-tamien-en-fendo-orella/</link>
<pubDate>Sun, 09 Mar 2008 16:41:09 +0000</pubDate>
<dc:creator>fendoorella</dc:creator>
<guid>http://fendoorella.ca.wordpress.com/2008/03/09/onso-si-onso-no-o-debate-que-nunca-no-remata-agora-tamien-en-fendo-orella/</guid>
<description><![CDATA[
¿Creyes que a DChA abría d&#8217;introduzir mas onsos n&#8217;o Pirineu?
En Fendo Orella queremos]]></description>
<content:encoded><![CDATA[<p><img src="http://web.jet.es/simonmarti/oso.jpg" alt="Un onso prebando de minchar en o Parque Nazional d´Ordesa" border="0" height="190" width="429" /></p>
<p><b>¿Creyes que a DChA abría d'introduzir mas onsos n'o Pirineu?</b></p>
<p>En Fendo Orella queremos saber que piensan os aragonesofablans sobre iste tema, ta ixo, feremos un programa espezial en o que charraremos d'os onsos en l'ecosistema pirinenco y contimpararemos a suya situazion con a d'os suyos, cada bez mas lexanos, parientes d'a cordillera cantabrica.</p>
<p>Escribe-nos dando a tuya opinion sobre os onsos, u dizindo-nos tot lo que sepas sobre ellos a <b>fendo.orella(a)gmail.com</b>, u simplamen dixa un comentario en ista notizia.</p>
<p>Os onsos, luego en Fendo Orella. Quere-mos saber a tuya opinion!!</p>
]]></content:encoded>
</item>
<item>
<title><![CDATA[TOBONERO DE CABRERA ]]></title>
<link>http://fendoorella.wordpress.com/?p=83</link>
<pubDate>Sun, 09 Mar 2008 16:38:13 +0000</pubDate>
<dc:creator>fendoorella</dc:creator>
<guid>http://fendoorella.ca.wordpress.com/2008/03/09/tobonero-de-cabrera/</guid>
<description><![CDATA[
Nombre en latin: microtus cabrerae
Nombre en castellán: topillo de cabrera
Descripzión: Ye un roe]]></description>
<content:encoded><![CDATA[<p><b><img src="http://www.ebierzo.com/images4/Topillo1.jpg" border="0" height="358" width="500" /></b></p>
<p><b>Nombre en latin:</b> microtus cabrerae</p>
<p><b>Nombre en castellán:</b> topillo de cabrera<br />
<!--more--><b>Descripzión: </b>Ye un roedor d'a familia ARVICOLIDAE. Ye parellano a o topillo de campo, o de cabrera ye de gran tamaño, asti an que coinziden ambas espezies, o de campo gosa trobar-se en cotas mas alteras que o de Cabrera. Un pelache mas fosco, con pelos largos y foscos que sobresalen d'os cuartos de dezaga y una difusión anteyada en as partis inferiors son rasgos fiyables, detalles dentals y craneals ta confirmar a identificazion.</p>
<p>O suyo cuerpo mide entre 11 y 13 zm, a coda baria entre os 3 y os 5 zm. No se sabe guaire sobre a suya traza de criar y de aparear-se, y se creye que tienen cachurriadas de 3 a 5 crietas.</p>
<p>S'alimentan de gramíneas y atros tipos de plantas.</p>
<p>D'atra man, ye una espezie cuasi menazada, mui escasa y que en Aragón ye considerada bulnerable a l'alterazion d'o suyo abitat.</p>
<p>As espezies que mas se le parixen son o tabonero nordico, os taboneros de campo y agreste, y o tabonero de Guentheri.</p>
<p>A suya huella posterior mide 2,2 zm y as suyas fezes son de 4mm.</p>
]]></content:encoded>
</item>
<item>
<title><![CDATA[A MARMOTA]]></title>
<link>http://fendoorella.wordpress.com/2008/03/02/a-marmota/</link>
<pubDate>Sun, 02 Mar 2008 13:14:03 +0000</pubDate>
<dc:creator>fendoorella</dc:creator>
<guid>http://fendoorella.ca.wordpress.com/2008/03/02/a-marmota/</guid>
<description><![CDATA[
O chenero Marmota incluye catorze espezies de roedors d&#8217;a familia Sciuridae. Encara que son e]]></description>
<content:encoded><![CDATA[<p><a href="http://fendoorella.wordpress.com/files/2008/03/marmota1.jpg" title="marmota"><img src="http://fendoorella.wordpress.com/files/2008/03/marmota1.thumbnail.jpg" alt="marmota" align="left" hspace="8" vspace="2" /></a></p>
<p>O chenero Marmota incluye catorze espezies de roedors d'a familia Sciuridae. Encara que son estreitamen emparentatas con os esquirigüelos, as marmotas son muito mas grans y antimas, istas zagueras son de costumbres terrestres. Cuasi totas biben en redoladas montañosas de Eurasia y Norteamerica y son bien amoldatas a ra fredor grazias a os suyos cuerpos zarricurtos, pelos densos, orellas chicotas y coda curta.</p>
<p>As marmotas son animals mui soziables que emplegan una gran bariedat de sonius ta comunicar-se entre ellas, mas que mas cuan preban d'albertir-se d'un periglo. Almazenan birolla y ibernan en as suyas tolliqueras durante l'ibierno (dende otubre dica abril a bariedat alpina).</p>
<p>D'as catorze espezies que esisten nomas boi a charrar que d'a bariedat alpina, cuyo nombre zientifico ye <i>marmota marmota</i>, que ye a que bibe en os Pireneus, encara que no ye una espezie autoctona, sino que estió introduzita en 1948 en a bertién franzesa. Ista espezie se troba tamien en os Alpes y en os Mons Tatra.</p>
<p><!--more-->Encara que, como he dito, ye una espezie introduzita, no podemos negar que güe, ye a reina d'os Pirineus, en que beye presenzia umán, u no umán pero que pueda constituir un periglo, preta a chilar ta fer saber a ra resta d'abitadors d'a bal que tienen besita. Ye prou fazil de beyer-las cuan emiten ixe chilo, más d'abe que de mamifero, en praus situgatos a 1800-2400m. Gosan meter-se a dos patas (postura d'alerta) chunto a rocas grisas (baxo as cuals gosan estar as suyas tolliqueras), que fazilitan o suyo camuflaxe. D'atra man, gosan bibir en collas.</p>
<p>O suyo cuerpo mide entre 50-55 zm.y a suya coda bels 15-20 zm. Nomás tienen que una cachurrada por año de 2-6 crietas en mayo-chunio.</p>
<p>S'han estinguito en a bertién pirinenca francesa, an s'emplegaban como fuen de birollay piel y grasa, con propiedaz medizinals. En Aragón, o numero de marmotas ha crexito en istos años zaguers en ir disaparezindo espezies depredadoras. A crexida ye tal, que ha habito que prener midas ta controlar a sobrepoblazión.</p>
]]></content:encoded>
</item>
<item>
<title><![CDATA[O pex flaire]]></title>
<link>http://fendoorella.wordpress.com/?p=68</link>
<pubDate>Mon, 18 Feb 2008 13:40:17 +0000</pubDate>
<dc:creator>fendoorella</dc:creator>
<guid>http://fendoorella.ca.wordpress.com/2008/02/18/o-pex-flaire/</guid>
<description><![CDATA[O pex flaire u bienio de rio (Salaria fluviatilis) ye un pex d&#8217;augua dulze sin intres economic]]></description>
<content:encoded><![CDATA[<p>O pex flaire u bienio de rio (Salaria fluviatilis) ye un pex d'augua dulze sin intres economico que se troba en Marruecos, Archelia, Peninsula iberica, Franzia, Italia, Croazia, Grezia, Turquia dica Israel, incluyiu o mar de galilea. Estió catalogau como salaria fluviatilis por bez primera en 1801 por l´ilustrau aragones Ignacio de Asso y del Rio.</p>
<p>Mide bels 15 zm. O suyo cuerpo no'n tien d'escamas, con muita mucosidat. Ye alargau y comprimiu lateralmen. As aletas dorsal y anal son de bases mui luengas. O color ye berdal bariable con manchas y bandas transbersals foscas y debuxos sinuosos.<br />
<!--more--><br />
Bibe en galoxas de poco galacho, con fondo de piedra suelta, que aprobeita ta desobar. Pone de 300 a 600 uegos por temporada. Os uegos son adesibos y son guardaus por o masclo. A freza se produze dende abril ta chuniu, escomenzipiando as fembras y rematando ya de berano as mas chobens, an que a sobrebibenzia ye mas esfizil.</p>
<p>Son zoofagos, isto ye, minchan animals. Mediante animals imprebistos captura larbas d'insectos, crustazeos y xaramugos.</p>
<p>Ye poco estudiau por o suyo nulo entres economico y a dificultat d'apreziar a densidat de poblazión. As estrazions d'arena y graba, os bertius y os cortes d'as galoxas suposan un periglo ta ra suya sobrebibenzia. No ye incluyiu en a lista roya d'a "Unión Internacional para la Conservación de la Naturaleza y los Recursos Naturales"</p>
]]></content:encoded>
</item>
<item>
<title><![CDATA[Se fan güeito añadas d'a muerte d'o zaguer bucardo]]></title>
<link>http://fendoorella.wordpress.com/2008/01/06/se-fan-gueito-anadas-da-muerte-do-zaguer-bucardo/</link>
<pubDate>Sun, 06 Jan 2008 11:14:53 +0000</pubDate>
<dc:creator>fendoorella</dc:creator>
<guid>http://fendoorella.ca.wordpress.com/2008/01/06/se-fan-gueito-anadas-da-muerte-do-zaguer-bucardo/</guid>
<description><![CDATA[[el periódico de aragón]
Ecolochistas en Aizión en fazió alcorzanda ayer d&#8217;o triste cabo d]]></description>
<content:encoded><![CDATA[<p>[el periódico de aragón]</p>
<p>Ecolochistas en Aizión en fazió alcorzanda ayer d'o triste cabo d'año d'a disparixión d'o zaguer echemplar de bucardo, un 5 de chinero de l'añada 2000, ta trucar o ficazió sobre "o poquet grau de desembolique d'o Catalogo d'Espezies Menazadas d'Aragón, endrezau ta pribar nuebas acotoladuras d'espezies silbestres".</p>
<p>A mala suerte fazió que a zaguera fembra de bucardo, de doze añadas d'edat, morise esclafada por a cayida d'un árbol en o parque d'Ordesa. Encara que una añada antis, a colla que treballaba en o "Parque Nacional de Ordesa y Monte Perdido" en o rebiscole d'o bucardo, bi prenesen a iste zaguer echemplar bibo y le quitasen material chenetico por si en un futuro podise clonar-se a espezie.</p>
<p>Con metodos similars a os desembolicaus ta fer a güella Dolly, en l'añada 2003 naxió, por zesárea, a primera crieta clonada d'ista craba pirinenca. Una fembra prematura, cheneticamén igual como a suya predezesora, que morió por problemas respiratorios. Pero lo prochecto s'abandonó de tot por manca de finanziazión en o 2004.</p>
<p>En iste contexto, Ecolochistas en Aizión criticó ayer en un comunicau "a gran cantidat d'espezies menazadas que no cuentan nian con plans de rebiscole u conserbazión". Como dato numerico, bi adibió que d'as 229 espezies replegadas en as esferens figuras d'o Catalogo d'Espezies Menazadas d'Aragón", nomás que güeito cuentan con plans aprobaus, "menos d'o 4%", bi adiben.</p>
<p>O primer catalogo aragonés s'aprobó en 1995 y, en istas añadas, "se constata que os responsables politicos de Meyo Ambién d'o Gubierno d'Aragón no han preniu prou interés". D'as 65 espezies más menazadas en Aragón, no cuentan con un plan que "a crujiente, Borderea chouardii y zapatito dama, dentre a flora; y margaritífera, candrexo común, crebagüesos y esparbero, dentre a fauna".</p>
]]></content:encoded>
</item>
<item>
<title><![CDATA[L´urogallo]]></title>
<link>http://fendoorella.wordpress.com/2007/12/29/l%c2%b4urogallo/</link>
<pubDate>Sat, 29 Dec 2007 12:13:47 +0000</pubDate>
<dc:creator>fendoorella</dc:creator>
<guid>http://fendoorella.ca.wordpress.com/2007/12/29/l%c2%b4urogallo/</guid>
<description><![CDATA[Descripzión
Os masclos d´ista especie son, mas que mas,de color negro, con alas marrons foscas con]]></description>
<content:encoded><![CDATA[<p><b>Descripzión</b><br />
Os masclos d´ista especie son, mas que mas,de color negro, con alas marrons foscas con dos mallas blancas. O plumaxe presenta irisazions de colors berdals y azuls en o peito en berrondera. Tien codón en forma de abanico, muy notoria en a berriondez y con chirlas blangas dezaga. Carúncula chunto a o güello de color royo.<br />
As fembras son de color uniforme marrón claro, con chirlas negras en tot lo plumaxe suyo, tamaño inferior a a d´os masclos y menor bolumen de plumaxe.</p>
<p><b>Biolochía</b><br />
A bida d´ista espezie se situga arredol d´os cantaders, isto ye, zonas an que los masclos se troban en primabera ta conquerir a las fembras, emitindo un biello soniu relacionau con l¨ “Uro” u toro europeyo, que le da o nombre d´urogallo. Astí esferens masclos barallan por copular con as fembras a trabiés d´o suyo canto y de barallas ardiens, an que as fembras serán finalmen as encargadas de elexir. Ocupan bosques de frondosas en a Cordillera Cantábrica y de coníferas en os Pireneus (abetosas y pinars de nasarro).</p>
<p><!--more-->Arredol d´istos cantaders se situgan cheneralmen as árias de cría. Tras as cópulas, son as fembras as encargadas d´a resta d´as tareas reproductoras (incubación y alimentación y cuidau d´os fillesnos), istos zaguers son nidífugos, isto ye, en eclosionar d´o güego tienen capazidat de desplazamiento y de búsqueda de birolla, acompañando a la fembra durante bellas semanas dica la suya independenzia.</p>
<p>D'ibierno los urogallos d´as zonas más fredas reduzen o suyo metabolismo a o mínimo consumo posible, mantenindo los mesmos posaders en os árbols al estar o suyo afincamiento cheneralmen pleno de nieu, astí mincharán fuellas de pino y no guaire mas, en ista época son muy bulnerables a las molestias umans.</p>
<p><b>Distribuzión en a peninsula iberica</b><br />
Esisten dos subespezies en a peninsula iberica, a Cantabrica ubicada en a cordillera Cantábrica y a Pirenenca, distribuita por ambas bertiens d´ista cordillera. En a cordillera Cantábrica se creye que bi ha de 500 a 600 exemplars.<br />
En os Pireneus se troba en o mazizo zentro-oczidental y ha sufriu una regresión cheneralizada reflexada en o numero de masclos adultos en 1989 y 2001: Nabarra, 15 y 3, Aragón, 154 y 100, y Cataluña, 773 y 586, lo que supone una población de 689 masclos adultos, cuan fa 12-15 años yera de 942 masclos.</p>
<p>O nucleo oczidental, Chazetania y Nabarra, ye mui chicot y ye isolau. Bi ha bel nucleo importan estable pero garra en crexedura. Bels nucleos d´o Pireneu catalán (Pallars, más que más) agrupan zientos de exemplars maduros, pero dau o suyo baxo ecsito reproductor a tendenzia s´augura mui negatiba.</p>
<p><b>Amenazas</b></p>
<ul>
<li>A crebadura d´o suyo espazio ye a mayor amenaza pues os cantaders amans a os bordes d´a distribuczión y os d´os bosques chicoz presentan una mayor probabilidat de disaparizión, fendo crecer o periglo de depredazión, fundamentalmen por chabalís y rabosas.</li>
<li>As estazions d´esquí alpino y de fondo, son a mayor amenaza d´a subespezie pirinenca debiu a la ocupazión y cazegadura de tranquilidat en l´ibierno, cuan a espezie amenista reyalizar o minimo coste enerchetico, sin estar espantada d´os suyos posaders abituals.</li>
<li>A caza fraudulenca encara contina presen en bels nucleos. Encara que ye un fenomeno de esfizil ebaluazión.</li>
</ul>
]]></content:encoded>
</item>

</channel>
</rss>
